Μάθημα : Φιλοσοφία, Αισθητική και Ψυχολογία
Κωδικός : DIAK101
DIAK101 - ΝΙΚΗΤΑΣ ΧΙΩΤΙΝΗΣ
Περιγραφή Μαθήματος
- Το μάθημα δεν διαθέτει περιγραφή -
Εισαγωγή στη Φιλοσοφία και στην Αισθητική. Διερευνώνται οι σχέσεις Φιλοσοφίας, Επιστήμης και Τεχνών. Εισαγωγή στα θεμελιώδη ερωτήματα. Ιστορία της Φιλοσοφίας από την αρχαιότητα ως τις μέρες μας και θεώρηση της Αρχιτεκτονικής και των υπολοίπων μορφών της Τέχνης από αυτήν την προοπτική.
Η έννοια της φιλοσοφίας και το αντικείμενο της «αισθητικής». Διερεύνηση των μορφών ως πηγή υπαρξιακών νοημάτων, αλλά και δημιουργία των μορφών ως συνέπεια της φιλοσοφικής θεμελίωσης των κοινωνιών. Ιστορική θεώρηση : Προσωκρατικοί, Πλάτων, Αριστοτέλης, Νεοπλατωνισμός, Μεσαιωνική Σκέψη και Τέχνη, Kant, Hegel,, Marx, Husserl, Heidegger . Η Αισθητική από τον Baumgarten ως τη σύγχρονη εποχή. Adorno, Benjamin, Marcuse, Bachelard. Αισθητικά θεωρήματα. Η δυτική Νεωτερικότητα και οι σύγχρονες εξελίξεις και προοπτικές.
Τρόπος διδασκαλίας και ενδεικτικές διαλέξεις:
Ο διδάσκων παρουσιάζει υπό μορφή διαλέξεων εισαγωγικά θέματα στη Φιλοσοφία και στην Αισθητική. Οι διαλέξεις αυτές διαρκούν 2 ώρες. Στην εναπομείνασα ώρα συζητούνται τα θέματα που επεξεργάζονται οι φοιτητές. Ενδεικτική σειρά διαλέξεων:
- Εισαγωγή στο αντικείμενο της φιλοσοφίας. Σύντομη ιστορική επισκόπηση. Σχέσεις θρησκείας και Φιλοσοφίας. Προ-νεωτερική και Νεωτερική περίοδος.
- Ο διαχρονικός ρόλος της Τέχνης. Η φαντασιακή/φιλοσοφική θεμελίωση ανθρώπου και κοινωνιών. Σχέσεις ανθρώπου-χώρου και μορφών.
- Η ελληνική πρόταση και η εξέλιξή της. Οι μεσαιωνικοί χρόνοι.
- Εισαγωγή στη Νεωτερικότητα: η περίοδος μέχρι τον 18ο αιώνα
- 18ος αιώνας και η εισαγωγή της «Αισθητικής» ως κλάδου της φιλοσοφίας. Ο Ρομαντισμός ως θεμελιώδης παρέκκλιση στη νεωτερικότητα
- Ρήξη με το παρελθόν: 20ος αιώνας, Νέα Τέχνη και Μοντερνισμός,
- Εξπρεσιονισμός, Σουρεαλισμός και «Ωμή τέχνη» (Art brut)
- Η νεοελληνική πρόταση και η γενιά του -30.
- Νεώτερες εξελίξεις: μεταμοντερνισμός, αποδόμηση
- Προς μία μετα-νεωτερική εποχή: νέα κοσμοεικόνα και νέα θεώρηση της πραγματικότητας
Α.
Συγκρότηση και λειτουργία του ψυχικού συστήματος.
Σχέση εικόνας-πραγματικότητας.
Σχέση εικόνας- λόγου.
Το «στάδιο του καθρέφτη» και η αντίληψη της εικόνας της πραγματικότητας.
Σχέση εικόνας ως προς την εαυτική εικόνα.
Γενετική και οντολογία του βλέμματος.
Οι έννοιες της μεταφοράς και της μετωνυμίας στην οπτική αναπαράσταση.
Η εικόνα ως σημείο.
Σχέση της εικαστικής γλώσσας με τη γλώσσα του ονείρου.
Η τέχνη ως μηχανισμός άμυνας του «εγώ».
Πορτρέτο: Η έννοια της επιθυμίας στον άνθρωπο και η σχέση με την εικόνα του.
Η εικόνα ως κείμενο.
Η έννοια της μορφής και το κάδρο.
Η εικόνα ως απόδοση του αλγόριθμου: επιθυμίας/φόβου.
Το φαινόμενο της «selfie» και η έννοια της ταυτότητας στον διαδικτυακό χώρο.
Homo Photographicus: ψυχαναλυτική-ανθρωπολογική θεώρηση της φωτογραφίας.
Β.
Ανάλυση των συνιστωσών της λακανικής τοπολογίας στον χώρο της τέχνης.
Δομική ανάλυση της τέχνης ως σημαίνοντος.
Η ψυχολογία του καλλιτέχνη και το νόημα της κριτικής.
Εισαγωγή στην ψυχοπαθολογία της τέχνης.
Ο ναρκισσισμός ως συντακτικό της τέχνης.
Η τέχνη στην θεωρία του S. Freud και του J. Lacan.
Η δυναμική της ενοχής και του χρόνου ως συνιστωσών της τέχνης.
Η συνιστώσα της σεξουαλικότητας στην τέχνη.
Οι έννοιες της απώλειας και του πένθους στη συγκρότηση της τέχνης.
Η έννοια του «κενού» ως δομική προϋπόθεση της τέχνης.
Η έννοια της υποκειμενικότητας και η συμβολή της στην τέχνη.
Η τέχνη ως υπέρβαση της πραγματικότητας και η επιρροή από τον Ρομαντισμό.
«Primitif art» (πρωτόγονες εκφράσεις Αφρικής-Ειρηνικού) και Μοντερνισμός.
Η περιπέτεια της τέχνης το τελευταίο μισό του 20ου αιώνα και Μεταμοντερνισμός.
Ψυχαναλυτική θεώρηση του σώματος στη φωτογραφία: Molinier, Witkin Serrano.
Η έννοια του καντιανού «υψηλού» και του «ωραίου» στην μετα-Lyotard εποχή.
Ο Wittgenstein και η έννοια του «δείχνεται».
Η έννοια της «μορφής» και πως προκύπτουν οι αλλαγές.
Οι σκοτεινές πτυχές της τέχνης: από τον Van Eyck στην Abramovich.
Το σώμα στην τέχνη: «Βody art».
«Εννοιολογική τέχνη».
Η «αφαίρεση» στην ιστορία της τέχνης.
Ο 20ος αι. στη Μουσική και η συμβολή της στην φιλοσοφία της τέχνης.
H τέχνη σήμερα.
Art brut, J. Beuys, «Άυλη τέχνη».
Το «τέλος της τέχνης» κατά τους Hegel, Marx, Adorno, Debord, Baudrillard.
O Heidegger, o Danto και o Bourriaud.
Γ.
Η έννοια του χώρου ως φαντασιωτικής επαφής-σχέσης του ατόμου με τον κόσμο.
Ο χώρος ως βιωμένη εμπειρία βασίζεται σε προβλητικές διαδικασίες έτσι όπως προκύπτουν από το «σωματικό σχήμα»-schéma corporel, τον πρωτογενή ναρκισσισμό, το «στάδιο του καθρέφτη»-stade du miroir. Το σώμα κινούμενο ως νόημα εντός του συμβολικού πεδίου κατοικεί τον χώρο και κατοικείται από αυτόν.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
ΑΝΤΟΡΝΟ Θ., Αισθητική θεωρία, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2000
ΑΡΝΧΑΪΜ Ρ., Τέχνη και οπτική αντίληψη, Θεμέλιο, Αθήνα 1999
ΓΚΟΥΝΤΜΑΝ Ν., Γλώσσες της τέχνης, Εκκρεμές, Αθήνα 2005
ΚΑΓΓΕΛΑΡΗΣ Φ., Το βλέμμα και το είναι στην ψύχωση, Άγκυρα, Αθήνα 2015
ΚΑΓΓΕΛΑΡΗΣ Φ., Το πράγμα η λέξη και ο κόσμος, Αρμός, Αθήνα 2017
ΚΑΓΓΕΛΑΡΗΣ Φ., Homo Photographicus, Ροπή, Θεσσαλονίκη 2016
ΚΑΝΤ Ι., Κριτική της κριτικής δύναμης, Ιδεόγραμμα, Αθήνα 2002
ΜΕΡΛΩ ΠΟΝΤΥ Μ., Φαινομενολογία της αντίληψης, Νήσος, Αθήνα 2016
ΜΠΑΡΤ Ρ., Ο φωτεινός θάλαμος, Ράππας, Αθήνα 2008
ΜΠΕΝΓΙΑΜΙΝ Β., Το έργο τέχνης στην εποχή της τεχνολογικής του αναπαραγωγιμότητας, Επέκεινα, Αθήνα 2013
ΝΤΑΝΤΟ Α, Η μεταμόρφωση του κοινότοπου, Μεταίχμιο, Αθήνα 2000
ΝΤΑΝΤΟ Α., Τι είναι αυτό που το λένε τέχνη, Μεταίχμιο, Αθήνα 2014
ΝΤΟΡ ΤΖ., Εισαγωγή στην ανάλυση του Λακάν, Πλέθρον, Αθήνα 1993
ΤΖΕΙΜΣΟΝ Φ., Το μεταμοντέρνο, Νεφέλη, Αθήνα 1999
ΤΖΕΚΙ Σ., Εσωτερική όραση, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Κρήτη 2002
ΤΙΣΕΡΟΝ Σ., Τα πλεονεκτήματα των εικόνων, Κατάρτι, Αθήνα 2008
ΦΟΥΛΕΡ Π., Τέχνη και ψυχανάλυση, Νεφέλη, Αθήνα 1988
ΦΡΟΫΝΤ Σ., Εισαγωγή στην ψυχανάλυση, Επίκουρος,
ΦΡΟΫΝΤ Σ., Μια παιδική ανάμνηση του Λ. Ντα Βίντσι, Ερατώ, Αθήνα 2006
ΧΑΪΝΤΕΓΚΕΡ Μ., Η προέλευση του έργου τέχνης, Δωδώνη, Αθήνα 1986
ΧΕΓΚΕΛ ΓΚ., Αισθητική, Νομική Βιβλιοθήκη, Αθήνα 2009
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ για ΧΩΡΟ-ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ:
ARNHEIM R., Η δυναμική της αρχιτεκτονικής μορφής, University Studio Press, Θεσσαλονίκη 2003
BACHELARD G., Η ποιητική του χώρου, Χατζηνικολή, Αθήνα 2014
HEIDEGGER M., Κτίζειν, κατοικείν, σκέπτεσθαι, Πλέθρον, Αθήνα 2009
ΚΟΝΤΑΡΑΤΟΣ Σ., Η εμπειρία του αρχιτεκτονημένου χώρου και το σωματικό σχήμα, Καστανιώτης, Αθήνα 1983
LE CORBUSIER C.E.J., Για μια αρχιτεκτονική, Εκκρεμές, Αθήνα 2005
NORBERG-SCHULZ C., Genius Loci, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Ε.Μ.Π., Αθήνα 2009
PANOFSKY E., Γοτθική αρχιτεκτονική και σχολαστικισμός, Μ.Ι.Ε.Τ., Αθήνα 2018
ROSSI A., Η αρχιτεκτονική της πόλης, University Studio Press, Θεσσαλονίκη, 1996
SIMMEL G., Μητροπολιτική αίσθηση, Εκδόσεις Άγρα, Αθήνα 2017
Επιστημονικά περιοδικά:
ΑΛΗΤΗΕΙΑ
ΦΙΛΟΣΟΦΕΙΝ
FORT-DA
Η ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ
ΕΠΟΧΗ
ΟΙΔΙΠΟΥΣ
Ημερολόγιο
Ανακοινώσεις
Όλες...- - Δεν υπάρχουν ανακοινώσεις -